Nasıl Bir Vergi Denetimi?

Cevdet YILMAZ – Mali Müşavir – Denetçi

Tüm vergi sistematiğinizin paydaşlarını düşündüğünüzde direk akla gelenler; vergi kanunları, vergi yargısı, vergi idaresi, vatandaş, devlet gibi temel unsurlardır. Temel hedef kamu hizmetlerinin en etkin şekilde sunulması olduğuna göre tüm bu unsurlara ayrı ayrı ödevler yüklenmektedir. Elbette, vergi kanunları sistematiğinin Alman kökenlerine ve vergi yargısının da Fransız idare hukuku kökenlerine dayanmasının çıkarabileceği olumsuzluklar, vatandaşın vergi bilinci ve uyumu, devletin vergi-hizmet uyumu gibi birçok sorunsal ortaya çıkıyor. Bugün bunlardan ziyade vergi incelemesine odaklanacak olursak, Vergi Denetim Kurulu 2014 faaliyet raporuna göre Türkiye’de vergi denetimi 2012-2013 yılları arasında ciddi bir artış kaydederken, 2014 yılında ise 12.377 mükellef artışına rağmen 2014 yılında oldukça düşüyor. Türkiye Genelindeki Mükelleflerin İnceleme Oranlarına tablo yardımıyla bakacak olursak;

Gayrimenkul sermaye geliri hariç verilen oranlarda 2012 yılından 2013 sonuna kadar olan süreçte ciddi bir artış görülmekle birlikte 2014 yılındaki düşüş de göze çarpıyor. Tüm bunların yanında denetlenen mükellef sayısı dünya standartlarının altında değil hatta pek çok OECD ülkesinin üstündedir.  Kanunlar gereği büyük ölçekli kabul edilen mükelleflerin incelenmesine bakacak olursak;

Bu incelemeler sonucu tarh edilen verginin %73 ‘ünün dolaylı tüketim vergileri olan KDV ve ÖTV den oluştuğu gerçeği ise mükelleflerin bu noktada vergi ödevlerini yerine getirmede daha doğru bir noktaya gelmesi gerekliliği ortaya çıkıyor. VDK da bu süreç içerisinde hem denetimde standartlaşmaya hem de yurtdışı bilgi paylaşımı ve elektronikleşme adına değişim sağlıyor. Mesleki eğitimin öneminin farkında olunması ve gerekliliğinin yapılması da incelemenin yanı sıra kayıt dışı ekonominin azaltılması yönünde olumlu bir etki yaratıyor. Vergide cezalandırıcı konumdan, yol gösterici konuma gelmenin önemi dolaylı olarak uluslararası yatırımın çekilmesine katkı sağlarken, monolog bir halden diyalog bir hale geçişin katkısı ise ilerleyen yıllarda görülecektir. Tüm bunlara ek olarak, bütçenin vergi toplama dâhil tüm sürecinin şeffaflık ilkesine sadık kalınarak yapılması da mükelleflerin vergi planlamasında önemli rol alacaktır.

Cevdet YILMAZ – Mali Müşavir – Denetçi